نبرد

نبرد نام  رمانی تاریخی  است از کارلوس فوئنتس.

درون مایه ی اصلی یا موتور محرک داستان، عشق توأم با عذاب وجدان و پس زمینه ی تاریخی آن مبارزات استقلال طلبانه ی آمریکای لاتین در برابر استعمار اسپانیا در فاصله ی سالهای 1810 تا 1822 است.

شخصیت اصلی داستان بالتاسار یوستوس، جوانی استقلال طلب، انقلابی و پیرو اندیشه های روسو است. بالتاسلار دو دوست صمیمی و هم رزم دارد. یکی از این دو که راوی داستان نیز هست پیرو اندیشه های دیگر چهره ی برجسته ی عصر روشنگری، دیدرو و دیگری پیرو ولتر است.

در شروع داستان بالتاسار تصمیم دارد فرزند تازه متولد شده ی فاحشه ای سیاه پوست را با فرزند رئیس دیوان عالی، مارکی دکابرا عوض کند. او مخفیانه به محل سکونت دکابرا می رود و در آنجا چشمش به همسر جوان و زیبای او اوفلیا سالامانکا می افتد و به او دل می بازد.

دلباختگی بالتاسار اما مانع از اجرای نقشه ی او نمی شود. او کودک را عوض می کند و همان شب اتفاقی هولناک رخ می دهد که بالتاسار خود را مقصر آن می شمارد.

در جریان تحولات بعدی، اوفلیا بوئنوس آیرس را ترک می کند و بالتاسار که نسبت به او احساس عشقی توام با عذاب وجدان دارد، با پذیرفتن ماً موریت هایی خطرناک، دن کیشوت وار پهنه ی وسیع آمریکای لاتین را به جستجوی اوفلیا در می نوردد.

نبرد به رغم وسعت و پراکندگی جغرافیایی و تاریخی آن رمانی کوتاه و جذاب با طرحی منسجم و فضاسازی هایی قوی و تأثیرگذار است که به خوبی از پس انجام وظیفه ای که برای نشان دادن چگونگی شکل گیری هویت مستقل آمریکای لاتین با همه ی پیچیدگی ها و تناقضات آن به عهده گرفته برآمده است.

مترجم کتاب عبداله کوثری است و نشر ماهی آن را به چاپ رسانده است.

هنرمندی از جهان شناور

هنرمندی از جهان شناور دومین رمان کازوئو ایشی گورو است.

زمان روایت سالهای 1948، 1949و 1950است که به ترتیب عنوان سه فصل داستان اند و زمان داستان سال های پیش و پس از جنگ دوم جهانی است.

شخصیت اصلی و راوی داستان نقاش معروفی در سنین بازنشستگی است به اسم اونو. او ساکن خانه ای قصر مانند و تک افتاده است که دسترسی به آن از طریق پلی نوستالژیک امکان پذیر است. او خانه را در مزایده ای نه بر اساس بیشترین قیمت پیشنهادی بلکه بر اساس بیشترین صلاحیت اکتسابی در فرایندی که از آن با عنوان « مزایده ی حیثیت» یاد می کند خریداری کرده است.

اونو دو دختر دارد. دختر بزرگ او ازدواج کرده و صاحب پسری در سنین کودکی است که نسل جدید کشورش را در داستان نمایندگی می کند. دختر دوم در سنین ازدواج است و موتور محرک داستان، ماجرای خواستگاری ناموفق پیشین و نگرانی در مورد خواستگاری جدید اوست.

اونو احساس می کند دخترانش او یا به تعبیر دقیق تر گذشته ی او را در پا پس کشیدن خواستگار قبلی مقصر قلمداد می کنند و از او انتظار دارند در روند خواستگاری جدید محتاط تر باشد. او برای فهم چرایی تقصیر خود به کنکاش در گذشته ی خویش می پردازد، و در این اثنا تاریخ معاصر کشورش را به طور عام و تاریخ تحول نقاشی ژاپن در این دوره را به طور خاص مرور می کند.

هنرمندی از جهان شناور رمانی لطیف و خوشخوان با جذابیت های خاص آثار ایشی گورو است. ترجمه ی کتاب کار یاسین محمدی است و نشر فراز آن را به چاپ رسانده است.

روزگار سخت

کودتای 28 مرداد ایران، نخستین اقدام مستقیم ایالات متحده آمریکا به منظور سرنگونی دولتی خارجی است. هدف کودتای بعدی که آنها حدود یک سال پس از سرنگونی دولت دکتر مصدق آن را طراحی و اجرا کردند، دولت خاکوبو آربنز در گواتمالا بود که از قضا رویای رفاه و دموکراسی مدل آمریکایی را برای کشورش در سر داشت. بهانه ی  کودتای اول نفت بود و بهانه ی دوّمی، موز! در ایران عواید شرکت نفت ایران و انگلیس بود که مورد تهدید یک دولت ملی قرار گرفته بود و در گواتمالا منافع شرکت آمریکایی بدنام تولید موزِ یونایتد فروت که بخشی از اراضی کشت نشده اش با قرار پرداخت ارزش آن توسط دولت آربنز مصادره شد تا در اختیار کشاورزان فقیر فاقد زمین قرارگیرد.

 ماریو بارگاس یوسا که مهارتی مثال زدنی در تبدیل کردن تاریخ به رمان دارد، کودتای اخیر را که در مصاحبه ی ضمیمه ی کتاب آن را یکی از تأثیر گذارترین رخدادهای معاصر آمریکای لاتین خوانده است، دست مایه ی خلق آخرین رمانش، روزگار سخت قرارداده است؛ اثری که به نوعی مکمّل اثر دیگرش، سور بز است.

روزگار سخت که در آن به کودتای 28 مرداد نیز اشاره شده است، شامل یک مقدمه تحت عنوان «قبل»، سی و دو فصل، و مؤخره ای به نام «بعد» است. داستان  توسط دانای کل روایت می شود و عمدتاً در گواتمالا و دومینیکن می گذرد. زمان رخ دادهای اصلی داستان دهه های چهل تا هفتاد قرن بیستم و شکل آن غیر خطی (از نوع پاندول وار یا رفت و برگشتی) است.

داستان شامل اشخاص متعدد واقعی و خیالی با محوریت زنی گواتمالایی به اسم مارتا بوررو، ملقب به میس گواتمالا و مردی دومینیکنی به اسم آبس گارسیا است. میس گواتمالا تنها فرزند وکیلی سرشناس و روشنفکر است که به دلالی توسط پدر طرد می شود و آبس گارسیا روزنامه نگاری است که تبدیل به یکی از معتمد ترین جاسوسان و مخوف ترین مقامات امنیتی کشورش می شود. آن چه سرنوشت این دو را به یکدیگر پیوند می دهد، کودتاچی مستبدی است که دولت آربنز را با کمک و برنامه ریزی آمریکا و حمایت لجستیکی دیکتاتور دومینیکن، تروخیو سرنگون می کند.

روزگار سخت همچون اغلب آثار یوسا رمانی پرماجرا، جذاب و خوشخوان با طرحی حساب شده است که برخی بخش های آن به جهت رعایت امانت داری تاریخی، تعمداً خالی باقی مانده است. 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

مشخصات کتاب: روزگار سخت، ماریو بارگاس یوسا، ترجمه ی مهدی سرای، انتشارات نیماژ.

کاکا سیاه کشتی نارسوس

رمان نه چندان بلند کاکا سیاه کشتی نارسوس از آثار شاخص جوزف کنراد و یکی از جذاب ترین داستان های دریایی است.

داستان چنان که از اسمش بر می آید عمدتاً در یک کشتی می گذرد؛ کشتی باری که از هندوستان عازم لندن است. راوی بحث بر انگیز داستان که گاه از ضمیر « ما» و گاه از «من» استفاده می کند، یکی از خدمه ی کشتی است. 

مرد سیاه پوست مذکور در اسم داستان، ملوان میان سالی است به اسم جیمز ویت که صحنه سازی ورود با تأخیر و در آخرین لحظه ی او به کشتی، نشان از نقش خاص او در داستان دارد. مهمترین ویژگی جیمز ویت این است که ظاهراً بیمار است و خدمه ی کشتی به حسب این که بیماری او را باور کنند یا نکنند به دو گروه تقسیم می شوند. سینگلتون که مسن ترین و با تجربه ترین ملوان حاضر در کشتی است، بیماری ویت را باور می کند و آن را چیزی بدشگون تلقی می کند که می تواند کشتی و سرنشینانش را به خطر بیاندازد.

پیش بینی سینگلتون در گذر کشتی از اقیانوس هند به اطلس، در حوالی دماغه ی خطرناک و غالباً طوفانی امید نیک تحقق پیدا می کند و این فرصت را به کنراد (که خود یکی از سرنشینان کشتی بوده) می دهد تا یکی از قوی ترین و مهیج ترین صحنه های دریایی تاریخ ادبیات را خلق کند که در آن کشتی و خدمه اش همچون پیکری واحد و زنده در تلاش و تکاپویی بسیار دشوار و تا آستانه ی مرگ به تصویر در آمده اند. از دیگر نقاط قوت داستان، توصیفات بسیار زیبا، شاعرانه و تابلو مانند صحنه های خشم و آرامش دریاست.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

مشخصات کتاب: کاکا سیاه کشتی نارسوس، جوزف کنراد، ترجمه ی سهیل سمّی، انتشارات ققنوس.

ناهار لخت

ویلیام.اس. باروز از شاخص ترین چهره های جریان نسل بیت است و ناهار لخت یکی از مشهور ترین آثار اوست.

ناهار لخت را اگر اساساً بتوان تعریف کرد اثری است شبه زندگی نامه ای، سوررئال و بسیار غیر متعارف، گرد آمده از تکه پاره هایی، هذیان آلود و متوهمانه که عمدتاً تحت تأثیر مصرف انواع و اقسام مواد مخدر شکل گرفته و با تکنیک موسوم به کات آپ(Cut-Up) که بسیار با محتوای اثر هماهنگ است، در کنار یکدیگر قرار گرفته اند. به تعبیر خود باروز در اواخر کتاب: « ناهار لخت یک طرح است، یک کتاب راهنمای آموزشی... هوس حشره گون سیاه که به چشم اندازهای وسیع سیاره ای دیگر راه می گشاید... راهنمای آموزش چگونگی منبسط کردن سطح تجربه با بازکردن درها در انتهای تالاری دراز... درهایی که تنها در سکوت باز می شوند.»336

ناهار لخت در عین حال اثری اجتماعی و شدیداً انتقادی با رگه هایی آنارشیستی است. انتقاد اصلی  کتاب متوجه نظم آمریکایی جهان معاصر است؛ نظمی به قول باروز«کنترلی» که به وسیله ی حاکمان و با به کار گیری انواع و اقسام ابزارها از رسانه ها گرفته تا مواد مخدر ایجاد شده و تنها هدف آن اعمال کنترل هر چه بیشتر است:«کنترل هیچگاه نمی تواند وسیله ای باشد در خدمت هدفی واقعی ... هیچگاه نمی تواند وسیله ای باشد در خدمت چیزی جز کنترل بیشتر ... مثل هروئین ...»249

مکان داستان آمریکا، مکزیک و شهر طنجه در مراکش است که باروز پس از قتل غیر عمدی همسرش به آنجا گریخت.

اسم ناهارلخت پیشنهاد جک کرواک است که به علاوه در سامان دادن به یادداشت های پراکنده ی باروز و تبدیل آن به کتاب نقش داشته است. ناهار لخت نخستین بار در1959 در فرانسه انتشار یافت و به دلیل محتوای غیر متعارفش مجوز انتشار آن در آمریکا با تأخیری چند ساله صادر شد. ترجمه ی کتاب کار فرید قدمی است و نشر هیرمند آن را به چاپ رسانده است. کتاب علاوه بر خود داستان، شامل پیشگفتاری مفید از مترجم، دو مقاله از باروز با عناوین« نامه ای از کهنه معتادی خبره در باره ی مواد مخدر» و «منطقه ی بین المللی» و همچنین رویداد نگاری زندگی نویسنده است.